Қазақстанда жыл сайын 11 миллионнан астам тері талап етілмей қалады. Оларды шаруалардан қабылдау құны 130 теңге. Мұндай төмен және маңызды емес баға жұмысты жалғастыруға деген барлық қызығушылықты «өлтіреді». Нарықты қалпына келтіру үшін теріні коммерциялық және коммерциялық емес деп екіге бөліп, ет комбинаттарына теріні экспорттауға рұқсат беру керек. Кәсіпкерлер айтқандай, шикізаттың барлығын елден тыс жерде өңдеген дұрыс. Сондай-ақ, олардың пікірінше, Салық кодексіне өзгерістер енгізу қажет, деп хабарлайды АПК Новости агенттігі .
Тері мен жүнді өңдеу, сондай-ақ оларды экспорттау бүкіл Қазақстан үшін проблема болып қала береді. Диқандардың айтуынша, экспорттық баж салығы енгізілгеннен кейін терілер талапсыз болып қалған. Оларды экспорттау экономикалық тұрғыдан мүмкін болмай қалды, ел ішінде оларға сұраныс іс жүзінде жоқ.
«Ел ішінде терілерді сатып алу бағасы құлдырады. Нәтижесінде миллиондаған терілер кәдеге жаратылды. Жыл сайын республикада орасан көп мөлшерде тері өндіріледі. Оның 3,4 миллионы ірі қара малдан, 7,9 миллионы ұсақ малдан келеді. Әңгіме дүние жүзінде қазынаға айналған, жеңіл өнеркәсіпте және басқа да салаларда кеңінен қолданылатын құнды шикізат туралы болып отыр. Бірақ Қазақстанда ірі қара малдан алынатын шикізаттың 15 пайызы ғана өңделеді. Ұсақ малдың терісіне қатысты жағдай бұдан да сорақы, олар іс жүзінде сұранысқа ие емес», - деді Ақмола облысындағы «Атамекен» алаңында өткен жиында Агроөнеркәсіптік кешен және тамақ өнеркәсібі кеңесінің төрағасы Қуаныш Рақышев.
«MV4» ЖШС директоры Азамат Шалмағамбетовтың айтуынша, компания биыл Тараз былғары зауытын 8 тоннаға жуық шикізатпен қамтамасыз етіп, бір-ақ рет шикізат өткізіп үлгерген.
«Ұсынылған баға – дымқыл тұздалған мал терісі үшін 130 теңге – төмен және маңызды емес. Бұл процессорлардың мотивациясын төмендетеді. Біздің қойма толып кетті, онымен не істерімізді білмейміз, әсіресе жазда теріңіз бұзылады. Сонымен қатар, біз қоймалық шығындарға байланысты шығынға ұшыраймыз. Теріні коммерциялық және коммерциялық емес деп екіге бөліп, ет комбинаттарына теріні экспорттауға рұқсат беру қажет деп есептеймін. Барлық шикізатты сыртқа шығарып, сыртқа өңдеген дұрыс», - деді Азамат Шалмағамбетов.
Кәсіпкер өнімді экспорттау кезінде ҚҚС мәселесі туындайтындықтан, саланы дамыту үшін Салық кодексіне өзгерістер енгізу қажет деп санайды.
«Сату кеңселері жұмыс істей алмайды, өйткені оларда кіріс ҚҚС мәселесі бар, бұл кең таралған мәселе. Сату кеңселерінің жұмыс істеуіне және ауылшаруашылық тауар өндірушілерінен шикізат жинауға мүмкіндік болса, онда олардың экономикалық ынтасы болар еді. Осылайша бір таспен екі құсты өлтіруге болады: ең алдымен көлеңкеден делдалдар шығады, қосымша құн пайда болады, салық базасы ұлғаяды, содан кейін сату кеңселері толық қуатында іске қосылады. Тағы бір архаизм кедергі келтіреді - шикізатты қабылдау 282 АЕК жоғары емес. Бұл шектеулер жойылса, нарық жұмыс істейді», - деп есептейді кәсіпкер.
Облыстық ауыл шаруашылығы және жер қатынастары басқармасы басшысының орынбасары Хасым Итқұсовтың айтуынша, бүгінде бұл мәселе үкіметті де басынан кешіріп отыр.
«Біз сату нарықтарынан айырылдық, бұл экспортқа тыйым салу туралы ойластырылмаған шешімдердің кесірінен. Қазір экспорттық позицияларды қалпына келтіру бойынша шаралар қабылдануда. Бұрын Қытай ірі экспорттаушы болса, қазір Ресей. Ынталандыру үшін инвестициялық субсидиялау бағдарламасы бар, оған тері өңдейтін жаңа кәсіпорындар құру және ескі кәсіпорындарды кеңейту жобасының төлқұжаты қосылды. Мемлекет шамамен 25 пайызын өтеуге дайын. Өткізудің жоқтығынан іс жүзінде жоғалып кеткен сатып алу желісімізге келер болсақ, бір мезгілде сату мен таратуды жолға қоюмен бірге «Ауыл аманата» бағдарламасы арқылы сатып алу пункттерін ішінара ынталандырып, несие бере аламыз», - деп түсіндірді Хасым Итқұсов.
«Ақмола облысының Кәсіпкерлер палатасы «Атамекен» АЭС-ке ОКЕД 10110 «Етті өңдеу және консервілеу», сондай-ақ «Былғарыны илеу және байыту» стандарттарын енгізу қажеттілігіне қатысты тиісті мемлекеттік нормативтік актілерге өзгертулер енгізу туралы ұсыныс жолдады», - деп атап өтті. РПП директоры Ерқанат Мұсылманбек.
